Arapçada “acı” anlamına gelen “mur” kelimesinden türediği belirtilen mırra, Şanlıurfa ve çevresinde sıradan bir kahve olarak görülmüyor. Kendine özgü hazırlanışı, sunumu ve içme kuralları bulunan mırra, düğün, taziye ve dost meclisleri gibi insanların bir araya geldiği özel günlerde misafirlere ikram edilen geleneksel içeceklerin başında geliyor.
Acı tadı ve yoğun kıvamıyla diğer kahvelerden ayrılan mırra, taşıdığı anlam nedeniyle aynı zamanda saygı, ağırbaşlılık ve misafirperverliğin sembollerinden biri olarak kabul ediliyor.
KAHVEDEN ÖNCE BAŞLAYAN ZAHMETLİ HAZIRLIK
Mırranın hazırlanması, kahve çekirdeklerinin tavada koyu renge ulaşıncaya kadar kavrulmasıyla başlıyor. Kavrulan çekirdekler daha sonra dibekte dövülerek iri şekilde öğütülüyor.
Şanlıurfa yöresinde mırra gümgüm adı verilen farklı büyüklüklerdeki bakır ibriklerde kaynatılıyor. Tortusu süzülen kahveye su eklenerek birkaç kez daha kaynatılıyor ve böylece kendine özgü yoğun dem elde ediliyor.
KAKULEYLE ACI TADI DENGELENİYOR
Mırranın son demleme aşamasında içerisine kakule eklenmesi, kahvenin karakteristik lezzetinde önemli bir rol oynuyor.
Bölgelere göre hazırlama ve tat farklılıkları da bulunan mırranın Barak mırrasının daha aromatik, Urfa mırrasının ise daha yoğun ve ağdalı bir tada sahip olduğu ifade ediliyor. Barak bölgesinde ise “mırra” yerine çoğunlukla “acı kahve” ifadesinin kullanıldığı biliniyor.
BİR FİNCANIN DA KENDİNE GÖRE KURALI VAR
Bakır ikram cezvesine alınan kahve, kulpsuz ve küçük fincanlara az miktarda doldurularak misafirlere servis ediliyor. Yoğun yapısı nedeniyle genellikle bir veya iki yudumda içilen mırra, bittikten sonra fincanın masaya ya da yere bırakılmaması gerekiyor.
Geleneksel uygulamaya göre misafir, kahvesini içtikten sonra fincanı doğrudan servis yapan kişiye geri veriyor.
KURALA UYMAMANIN ESKİ GELENEKLERDE KARŞILIĞI VARDI
Mırra ikramının kurallarına uymamak, geçmişte yalnızca basit bir görgü kuralı ihlali olarak görülmüyordu. Yörelere göre değişmekle birlikte, geleneksel olarak bazı sembolik “cezaların” uygulandığı anlatılıyor.
Bu uygulamalar arasında fincanın altınla doldurulması, meclise yemek ısmarlanması veya kahveyi servis eden kişinin evlendirilmesi gibi oldukça dikkat çekici gelenekler bulunuyor.
ŞANLIURFA’DA BİR KAHVEDEN FAZLASI
Mırra, hazırlanmasından ikramına kadar uzanan bütün ritüelleriyle Şanlıurfa'nın sosyal ve kültürel yaşamında özel bir yere sahip.